Enderunlu Küçük Hafız'ın, Patrona Halil İsyanı'nın hemen öncesinde kaleme aldığı Nüzhetü'l-Uşşak, her ne kadar ismiyle Lale Devri'nin zevk ve sefa iklimini çağrıştırsa da içerik itibarıyla bu atmosferle doğrudan ilgili değildir. Ancak -bazı küçük göndermeler dışında- eserin tasavvufi bir yapısı olduğu da söylenemez. Dünyevi aşkın kaynağı ve mahiyetini, fıkhi ve edebi bakımdan tartışıp klasik mantıktaki bazı önermeler çerçevesinde ele alan Nüzhetü'l-Uşşak'ın dikkat çekici yönlerinden biri, kökü eskilere dayanan "aşkın aşıkta mı yoksa maşukta mı daha fazla olduğu" polemiğine dair olmasıdır. Küçük Hafız aşkın aşıkta daha fazla olduğunu ispatlayabilmek için Şeyhülislam İbn Kemal'in bir fetvası başta olmak üzere Hz. Ali, Mevlana Celaleddin-i Rumi, Sabit ve Sa'di gibi şahsiyetlere ait çeşitli argümanlar kullanır. Ancak Nüzhetü'l-Uşşak'ı asıl ilginç kılan taraf bu yönü değil, kurgu ve üslup açısından "kırkyama" bir yapı arz etmesidir. Yazar; Cami-yi Mısri'nin Sa'adetname'si, Lami'i Çelebi'nin Münşeatı, Nev'izade Atayi'nin Hamse'si, Nabi'nin Münşeatı ve Fuzuli'nin Hadikatü's-Su'ada'sından birçok kelime ve cümleyi kopyalayıp, yeni bir bağlama büründürerek eserini inşa eder. Metinlerarasılık açısından Osmanlı edebi üretiminin sınırlarını yeniden düşünmeye iten Nüzhetü'l-Uşşak'ın kırkyama yapısı, bu kitapta özgünlük, taklit, intihal ve hüner gösterisi gibi noktalarda tartışılmaktadır.
