20. yüzyıl büyük devrimlerin, savaşların, ulusal kurtuluş mücadelelerinin ve karşıdevrimlerin çağıydı. Politikada olduğu kadar kültür-sanat alanında da büyük kırılmalara ve yaratıcı patlamalara gebeydi. Şostakoviç, özelde senfoni türünde genelde müzik dünyasında yeni ufuklara çağlayan bir yataktır. Yüzyılın ortasında yönünü arayan insanla "müzik düşüncesi" üzerinde buluşarak kendi sesini aramış; insanın çok boyutlulukla yüklü "dramı"nı yine onun yaratıcı gücüne duyduğu güvenle aşmaya çalışmıştır.
O, uygarlığın derin dokusuna, kendi kumaşında biçtiği evrensele kucak açan bir yorum kattı. Sovyet insanının gündelik tasalarını; 1905 ve 1917 Devrimlerini, İçsavaşı, tarımda kolektivizasyonu, İkinci Dünya Savaşı'nı hep derinlikle, incelikle, ülke sevgisiyle evrensel biçime bürüdü. Soğuk Savaş'ın antikomünist histerisine kapılmadan, özgün bir hümanizma geliştirdi.
Bu tarihsel uğrak bizi "Şostakoviç'i nasıl dinlemeli?" sorusuna getiriyor. Dinleyiciyi, Soğuk Savaş'ın yarattığı tahribatla şekillenen "piyasa mahkumu" olmak zorunda değil. Bilakis, müzik önünde "kendi saygınlığını bilen kişi" olmak zorunluluğundadır.
Cumhuriyet bilgesi Bilsay Kuruç, yalın ama özlü çalışmasında, Şostakoviç'i tarihsel bağlamı içinde incelerken hem salt tüketici konumuna itilmeye çalışılan "müzikseverlik" fikrine meydan okuyor, müziğin kolektif doğasını anımsatıyor hem de Sovyet kültür yaşamına dair -Soğuk Savaş yalanlarına pabuç bırakmadan- derin ipuçları veriyor.
